NEDEN ANARŞİZM LİBERTER SOSYALİZM OLARAK DA ADLANDIRILIR?

Çoğu anarşist, “anarşizm” kavramına yüklenen olumsuz tanımlamayı görerek, fikirlerinin olumlu ve yapıcı yanlarını vurgulamak için başka kavramlar kullanmışlardır. Bunlardan en yaygın olanları “özgür sosyalizm”, “özgür komünizm”, “liberter [libertarian, hürriyetçi] sosyalizm” ve “liberter komünizm”dir. Anarşistlere göre, gerçekte liberter sosyalizm, liberter komünizm ve anarşizm birbirlerinin yerine kullanılabilirler. Vanzetti’nin ifade ettiği gibi:

“Bununla birlikte, sosyal-demokratlar, sosyalistler, komünistler ve IWW’nin hepsinin Sosyalist olması gibi bizler de sosyalistiz. Bizimle bu diğerleri arasındaki fark –temel bir fark– bizler liberterken, onların otoriter olmalarıdır; onlar kendilerine ait olan vir Devlet veya Hükümet’e inanırlar; bizler ise ne Devlet’e ne de Hükümet’e inanırız.” (Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti, Sacco ile Vanzetti’nin Mektupları, s. 274)

Ancak bu doğru mudur? American Heritage Dictionary tanımlamalarına bakacak olursak:

LİBERTER: düşünce ve eylemde bulunma özgürlüklerine, özgür iradeye inanan kişi.
SOSYALİZM: üreticilerin; hem siyasi gücü, hem de üretim araçlarını ve malların bölüşümünü kontrol ettiği toplumsal sistem.

Bu iki tanımı alıp birleştirirsek:
LİBERTER SOSYALİZM: üreticilerin, hem siyasi gücü, hem de üretim araçlarını ve malların dağıtımını kontrol ettiği, düşünce ve eylemde bulunma özgürlüklerinin ve özgür iradenin var olduğu bir toplumsal sistem.
(Ama sözlüklerin hala siyasi yetkinlikten yoksun olduğuna ilişkin genel yorumumuzu eklemek zorundayız. Biz bu tanımları sadece “liberter”in “serbest piyasa” kapitalizmi, [keza] “sosyalizm”in devlet sahipliği anlamına gelmediğini göstermek için kullandık. Açıktır ki diğer sözlükler –özellikle sosyalizm için– farklı tanımlar içerecektir. Sözlük tanımları üzerine tartışmak isteyenler, sonu gelmeyecek ve siyasi olarak faydasız bir hobi olan bu tartışmayı sürdürmekte özgürdürler, ama biz bunu yapmak istemiyoruz).
Ancak, ABD’de Liberal Parti’nin ortaya çıkmasıyla birlikte, pek çok kişi “liberter sosyalizmin” kavram olarak çelişkili hale geldiğini düşünmektedir. Aslında çoğu “Liberter”, anarşistlerin, “sosyalist” fikirleri daha fazla “kabul edilebilir” kılmak amacıyla, (Liberterlerin anladığı şekliyle) sosyalizmin “liberal-karşıtı” fikirleri ile Liberal ideolojiyi ilişkilendirmeye çalıştıklarını söylemektedir –diğer bir ifade ile anarşistler “liberter” etiketini esas sahiplerinden çalmaya çalışmaktadırlar.

Gerçekten bu kadar uzak başka bir saptama daha yapılamaz. Anarşistler, kendilerini ve fikirlerini ifade etmek amacıyla “liberter” kavramını 1850’lerden beri kullanmaktadırlar. Anarşist tarihçi Max Nettlau’ya göre, devrimci anarşist Joseph Dejacque Le Libertaire, Journal du Mouvement Social [dergisini] 1858 ile 1861 arasında New York’da çıkarmıştı; “liberter komünizm” teriminin kullanımı ise Fransız anarşist kongresinin bunu benimsediği Kasım 1880’e kadar gitmektedir (Max Nettlau, Anarşizmin Kısa Tarihi, s. 75 ve s. 145) (a.y., s. 145). “Liberter” teriminin kullanımı, anarşizm-karşıtı yasaları delmek ve halkın aklındaki “anarşi” kelimesinin olumsuz çağrışımından sakınmak üzere Fransa’da kullanılmaya başlandığı 1890’lardan sonra daha da popüler hale geldi (örneğin, Sebastian Faure ve Louise Michel Le Libertaire (The Libertarian) adlı dergilerini 1895’de Fransa’da yayınladılar). O zamandan beri (özellikle Amerika dışında) her zaman anarşist fikirlerle ve hareketlerle ilgili olarak kullanılmıştır. Daha yakın tarihli bir örnek vermek gerekirse, Amerika’da anarko-sendikalist ilkeler etrafında 1954 yılında örgütlenen “The Libertarian League” 1965’e kadar faal haldeydi. ABD-temelli Liberter Parti ise 1970’lerin başından itibaren, [yani] anarşistlerin politik fikirlerini ifade etmek için bu terimi ilk defa kullanmalarından 100 yıldan fazla bir zaman sonra (ve “liberter komünist” ifadesinin ilk defa benimsenmesinden 90 yıl sonra) ortaya çıkmıştır. Asıl olarak bu terimi “çalan” anarşistler değil onlardır. (Liberter Parti tarafından arzulanan) “Liberter” kapitalizm fikrinin çelişkili bir kavram olduğunu ise Kısım B’de tartışacağız.

Yine Kısım I’da açıklayacağımız üzere, ancak liberter-sosyalist mülkiyet sistemi bireysel özgürlüğü azamileştirebilir. Söylemeye her ne kadar gerek olmasa da, –genellikle “sosyalizm” olarak adlandırılan– devlet sahipliliği anarşistler için asla ve asla sosyalizm demek değildir. Aslında, –Kısım H’de ele alacağımız üzere– devlet “sosyalizmi” hiçbir sosyalist içeriği olmayan kapitalizmin bir biçimidir. Rudolf Rocker’in belirttiği üzere, anarşistlere göre sosyalizm “sadece bir karın tokluğu sorunu değildir, kişilik duygusuna ve bireyin özgür inisiyatifine yardımcı olacak bir kültür sorunudur; özgürlük olmadan [sosyalizm] tüm bireysel düşünce ve hisleri hayali bir kolektif çıkar uğruna feda edecek kasvetli bir devlet kapitalizmine yol açacaktır.” (Colin Ward’ın alıntısı, “Giriş”, Rudolf Rocker, Londra Yılları, s. 1)

“Liberter” kelimesinin anarşist şeceresi veriliyken, pek az anarşist bu terimin fikirlerimizle çok az ortaklığı olan bir ideoloji tarafından çalınmış olmasını görmekten mutlu olacaktır. Birleşik Devletler’de, Murray Bookchin’in belirttiği üzere, “‘liberter’ teriminin kendisi şüphesiz ki bir sorun kaynağıdır; özellikle de ‘saf kapitalizm’ ve ‘serbest ticaret’i amaçlayan kendi başına ayrı bir yöne giden bir harekete sahip bir anti-otoriter ideolojiyle aldatıcı bir şekilde özdeşleştirilmesi nedeniyle. Bu hareket bu kelimeyi yaratmamıştır: onu {ondokuzuncu} yüzyıl anarşist hareketinden aşırmıştır. Ve, özgürlüğü girişimcilik ve kârla eş tutan kişisel egoistler adına değil, bir bütün olarak tahakküm altındaki insanlar adına konuşmaya çalışan … anti-otoriterler bu kelimeyi geri almalıdırlar.” Bu nedenle, Amerika’daki anarşistler, serbest-piyasa hakkı “tarafından doğallığından koparılmış bir geleneği uygulamada yeniden canlandırmalıdırlar” (Modern Kriz, s. 154-5). Bunu yaptığımıza göre, fikirlerimizi liberter sosyalizm olarak adlandırmayı sürdüreceğiz.

ÇEVİRİ: Anarşist Bakış
Kaynak: “A.1 What is anarchism?”

About these ads

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 26 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: